"Ja maar, wie zorgt er dan voor Dave?"
De gedachte waar tante Ellen zich op haar sterfbed nog mee bezig hield, voordat ze vorig jaar overleed. Dave, haar zoon, is inmiddels een volwassen vent van tweeënvijftig. Maar hij was voor haar de spiegel van haar innerlijke kind.
Van het meisje dat al heel jong geleerd had om voor anderen te zorgen. Die stem in haar die altijd alles voor anderen deed. En die zichzelf hierbij was vergeten.
Ellen was een klassieke people pleaser. En ik kom haar overal tegen. In mijn praktijk. In mezelf. En daarbuiten.
Wat is een people pleaser?
Een people pleaser is iemand die voortdurend de behoeftes van anderen boven die van zichzelf plaatst. Iemand die alles doet om conflict te vermijden, om aardig gevonden te worden en om vooral niemand teleur te stellen.
Op het oog lijkt dat nobel. We vinden het mooi als mensen zichzelf wegcijferen voor anderen en zichzelf opofferen. Maar het is niet gezond. En het is ook niet rechtvaardig, wanneer je nooit aan jezelf toekomt.
Ik noem het de doorgeslagen empathie van een onveilig en onzeker kind. De angst voor het verlies van verbinding en de diepe behoefte om gezien te worden, vermomd als wanhopig pleasegedrag en misplaatste zorgzaamheid.
Herken je deze patronen van een people pleaser?
Veel vrouwen doen dit. Veel mannen ook. De symptomen zijn herkenbaar:
Altijd klaar staan voor anderen. Nooit klaar staan voor jezelf.
Altijd anderen op de eerste plek zetten. Nooit je grenzen aangeven.
Altijd zorgen maken om anderen. Nooit zorgen voor jezelf.
Altijd bij anderen zijn. Maar wie is er dan bij jou?
De vier oorzaken van pleasegedrag
Pleasegedrag komt bijna altijd voort uit een chronisch gestreste omgeving en een onveilige kindertijd. Er zijn vier patronen die de motor zijn:
1. De emotionele behoeftes van anderen boven die van jezelf plaatsen. Jij voelt eerst wat de ander nodig heeft, voordat je merkt wat jij nodig hebt.
2. Je oververantwoordelijk voelen voor de gevoelens en problemen van anderen. Als de ander niet lekker in z'n vel zit, is dat jouw probleem om op te lossen.
3. Een diepe overtuiging hebben dat je niemand mag teleurstellen. Nee zeggen voelt als verraad.
4. Je boosheid onderdrukken, geen grenzen aangeven en gedoe vermijden. Liever zwijgen en stikken dan een conflict aangaan.
Waarom pleasegedrag je uiteindelijk uitput
Je eigen behoeftes negeren en je eigen emoties onderdrukken, daar wordt je lichaam ziek van. Letterlijk. Chronische stress, burnout, ontstekingen. Je kunt jezelf niet eindeloos wegcijferen zonder dat het ergens een prijs heeft.
En het bijzondere is: hoe meer jij voor anderen klaarstaat, hoe minder anderen voor jou gaan zorgen. Want jij hebt ze geleerd dat het niet hoeft. Jij hebt jezelf onzichtbaar gemaakt in je eigen leven.
Hoe stop je met pleasegedrag?
Stoppen met people pleasing begint bij eigenaarschap. Je hoeft niemand de schuld te geven van hoe je geworden bent. Maar je bent wel zelf verantwoordelijk voor wat je vandaag doet.
Een paar plekken om te beginnen:
Leer je grenzen kennen. Voel waar jouw "ja" eigenlijk een "nee" is.
Oefen met nee zeggen, ook als het ongemakkelijk voelt.
Stop met het redden van anderen. Geef ze de waardigheid van hun eigen problemen.
Vraag jezelf dagelijks: wat heb ik nodig? En neem dat ook serieus.
Pleasegedrag is een overlevingsstrategie geweest die je ooit beschermde. Maar de patronen die je vandaag niet doorziet, worden de gevangenis van morgen.
