Het belang van autonomie

Een goed leven is een leven dat in harmonie is met jezelf, andere mensen, dieren, planten en de planeet.

Wij zijn namelijk allemaal onderdeel van een veel groter geheel en er is geen twijfel over mogelijk dat de keuzes van de mens invloed hebben op de omgeving en op de rest van de wereld.

In oude inheemse en spirituele tradities vertelt men dit al duizenden jaren, maar tegenwoordig wordt het ook door de kwantumfysica en de wetenschap bevestigd dat alles in de kosmos met elkaar verbonden is en is dit is allang geen zweverige boodschap meer.

Vitaliteit gaat niet over gezond leven,
maar over een zinvol en ethisch leven.

Als we vitaal willen leven, dan moeten we niet alleen goed voor onszelf zorgen, maar ook bijdragen aan het (eco-)systeem waarin we leven en zoveel mogelijk proberen om lijden te voorkomen.

Dit betekent dat de keuzes die we maken moeten passen bij onze waarden als individu, maar dat we ook rekening houden met de behoeften van anderen, zonder dat dit ten koste gaat van onszelf en onze eigen autonomie.

Wat is autonomie?

Autonomie (van het Griekse autos: zelf, en nomos: norm of wet) betekent letterlijk ‘zelfnormering’ of ‘zelfwetgeving’.

Het zijn zelfopgelegde regels die we hanteren om met anderen samen te leven en onderdeel uit te maken van onze gemeenschap en de maatschappij.

De set regels waaraan de wereld volgens jou zou moeten voldoen zullen echter nooit direct uit jezelf komen, maar (in eerste instantie) altijd voortkomen uit je familie en de cultuur waarin je opgroeit.

Deze worden vervolgens onderdeel van je identiteit en dit heeft ontzettend veel invloed op je persoonlijke waarden en je gedrag.

Of je autonome keuzes maakt in je leven, is sterk afhankelijk van of je iets normaal vindt en wordt ook bepaald door de normen en waarden van deze tijd.

Vroeger hadden we beperkte mogelijkheden en veel minder autonomie en (keuze-) vrijheid dan tegenwoordig, maar de mensen wisten ook niet beter en er waren geen andere opties.

Veel ziekten, oorlogen, koningen, keizers, kerken en religies bepaalden honderden jaren geleden de kwaliteit van leven en er zijn nog genoeg landen in de wereld over waar een dictatoriaal regime voor iedereen de wetten bepaalt.

In onze hedendaagse westerse samenleving kunnen we veel meer onze eigen regels bepalen, maar daar worden we volgens de laatste burn-out cijfers steeds meer gestrest en depressief van.

Het verdwijnen van religie, de wetenschappelijke vooruitgang, een wereld met ongekend veel mogelijkheden, de prestatie- en consumptiemaatschappij en de komst van sociale media hebben er voor gezorgd dat we vastlopen in onze relaties, individualistischer zijn geworden en de verkeerde dingen nastreven.

We leggen onszelf en anderen regels op die niet voor ons werken, onmogelijk zijn om na te leven en negatieve stress veroorzaken. –En daar worden we niet vitaal van.

Een gebrek aan autonomie

Wij mensen hebben allemaal een aantal fundamentele basisbehoeften om ervoor te zorgen dat we kunnen overleven en onszelf kunnen ontwikkelen.

Dit zijn niet alleen lichamelijke behoeften (zoals slapen, bewegen, eten, drinken en de natuur), maar ook een veilige omgeving en een aantal fundamentele psychologische basisbehoeften zoals: binding, erkenning en autonomie.

Deze basisbehoeften zijn universeel en heel belangrijk voor hoe goed mensen zich voelen en hoe goed ze functioneren.

Een gebrek aan autonomie is een vorm van chronische stress die schadelijk is voor onze lichamelijke en mentale gezondheid. Hoe minder autonomie we ervaren, hoe meer we hieronder lijden en in een ‘overleefstand’ terechtkomen, wat het tegenovergestelde is van vitaliteit.

De meeste cliënten die ik coach worden in hun leven dagelijks tegengehouden door een gebrek aan autonomie. De keuzes die ze maken komen niet vanuit hunzelf, maar worden voornamelijk bepaald door hun omgeving en door invloeden van buitenaf.  

Deze mensen zijn niet aan het leven, maar aan het ‘overleven’ en worden door anderen geleefd.

Moeten of willen?

Onze behoefte aan autonomie zorgt ervoor dat we lijden als we te maken krijgen met onvrijwillige restricties en verplichtingen.

Het maakt niet uit of je 5 of 65 jaar oud bent, de meeste mensen hebben er een hekel aan als ze verteld wordt wat ze wel of niet zouden ‘moeten’ doen.

Dit kunnen taken zijn van anderen, maar ook onze eigen verwachtingen en de verantwoordelijkheden die we onszelf opleggen.

Je hoeft alleen maar naar je eigen uitstelgedrag te kijken, om erachter te komen dat je een hekel kunt hebben aan dingen die je (van jezelf!) ‘moet’.

‘Ik moet gezond eten’, ‘Ik moet gaan sporten’, ‘Ik moet afvallen’, ‘Ik moet naar die verjaardag’, ‘Ik moet mijn moeder bellen’, ‘Ik moet studeren’, ‘Ik moet …, ‘Ik moet …, ‘Ik moet …,

Als je continue rondloopt met het idee dat je alles ‘moet’ doen, jezelf alles oplegt en onhaalbare doelen stelt, dan zal dit een behoorlijke hoeveelheid (negatieve) stress met zich meebrengen.

Dit gaat niet alleen ten koste van je autonomie, maar ook van je wilskracht waardoor je vroeg of laat weer terugvalt in je oude of destructieve gedrag,

[ Lees ook: Heb jij de juiste mindset? ]

Wanneer we autonome keuzes maken, dan houden we iets veel langer vol, dan wanneer we grotendeels gemotiveerd worden vanuit schaamte, schuldgevoel, beloning of (de angst voor) straf.

Vrijheid of autonomie?

De vrijheid om dingen op je eigen manier te doen draagt veel bij aan ons welzijn en ons geluk.

Hoe meer autonomie we ervaren, hoe vitaler we zijn.

Dit betekent echter niet dat je alleen maar doet waar je zelf zin in hebt, want dan ben je gewoon een slaaf van je eigen verlangens en extreem individualisme maakt je een egoïstische en narcistische lul.

Autonomie is juist het tegenovergestelde van individualisme (en intolerantie), omdat je niet alleen doet wat goed is voor jou, maar ook rekening houdt met je omgeving en de autonomie van anderen respecteert, zonder dat dit ten koste gaat van jezelf.

Als je in een vrij land wilt leven, waar iedereen voldoende autonomie heeft, dan zal je altijd de keuze moeten maken om iets van jezelf in te leveren in het belang van de groep en het grotere geheel.

Volledig vrij en autonoom zijn is daarom onbereikbaar, maar je kunt er wel voor kiezen om vrijwillig (autonoom) een deel van je eigen vrijheid op te geven.

Vroeger dacht ik dat ik veel behoefte had aan vrijheid. Dit is nog steeds wel het geval, maar waar ik vooral veel behoefte aan had was autonomie en de mogelijkheid om mijn eigen keuzes te maken en mijn eigen pad op te gaan.De autonomie die ik van mijn ouders (grotendeels) heb gekregen daar ben ik ze tot de dag van vandaag heel dankbaar voor.

Hoeveel je uiteindelijk inlevert op je autonomie is voor iedereen verschillend. Sommige mensen hebben meer behoefte aan vrijheid en zelfstandigheid, terwijl anderen juist veel meer behoefte hebben aan veiligheid en willen behoren tot een groep.

Maar ook in een groep is het dus heel belangrijk dat je gezien en gehoord wordt en zelfstandige keuzes mag maken.

Dit is essentieel voor iedere gezonde relatie: Zorgen dat je zelf voldoende autonomie hebt, maar ook dat je de autonomie van anderen (je partner, je kinderen, je vrienden, je collega’s) respecteert.

Voortdurend streven naar harmonie gaat ten koste van jezelf, maar alleen bezig zijn met je eigen behoeften (en dus geen rekening houden met je omgeving) gaat uiteindelijk ook ten koste van je relaties.

Heb jij voldoende autonomie?

Een autonoom leven is een combinatie van zelfstandigheid en vrijwilligheid.

Het betekent dat je opkomt voor de dingen die jij belangrijk vindt en leeft volgens jouw eigen waarden en tegelijk rekening houdt met de waarden en de wensen van anderen.

Dit houdt in dat je moet onderhandelen over ‘de regels’ en niet jezelf helemaal wegcijfert of anderen jouw regels op gaat leggen en vertellen wat of hoe zij het moeten doen.

Hoeveel autonomie ervaar jij momenteel in je leven?

Voel jij je gezien en gehoord? Krijg jij voldoende steun uit je omgeving? Kan en mag jij helemaal jezelf zijn en je eigen keuzes maken?

Of ontneem jij jezelf en/of anderen veel autonomie, omdat je keuzes en je emoties afhangen van wat anderen vinden of wat anderen doen?


Vind je dit artikel interessant? Meld je dan net als 750+ anderen aan voor de nieuwsbrief en je ontvangt wekelijks een update of een waardevol inzicht van mij in je mail!



HULP NODIG?