Voorwaarden voor verandering

Leestijd: 9 minuten

Gedragsverandering is behoorlijk complex.

Op papier lijkt het allemaal best eenvoudig, maar als je ooit hebt geprobeerd om iets aan je leven of aan je leefstijl te veranderen, dan ben je er ongetwijfeld achter gekomen, dat veel van je goede voornemens regelmatig in de ‘mentale prullenbak’ belanden. 

Wat overigens de norm is, want meer dan 90% van ons slaagt er niet in om deze veranderingen ook daadwerkelijk vast te houden.

Ja, ik weet dat dit geen motiverende boodschap is, maar het zijn helaas wel de feiten en de waardeloze dieetbranche is hier een heel goed voorbeeld van.

Er zijn werkelijk duizenden dieetboeken met adviezen, maar van alle mensen die afslanken is slechts een paar procent (lees: zo goed als niemand) in staat om die kilo’s eraf te houden.

De meesten zitten binnen een jaar weer op hun oude (of een zwaarder!) gewicht, waarna ze vervolgens weer opnieuw beginnen en uiteindelijk hun leven verzieken, omdat de manier waarop ze het aanpakken ten koste gaat van hun vitaliteit.

De pijn van verandering

Waarom vallen we zo vaak terug in onze gewoontes en ons oude gedrag?

Waarom zie je dat mensen met overvolle agenda’s, die druk van hun werk of gezeik in hun relaties hebben, toch door blijven rennen en er geen punt achter zetten?

Waarom is het toch zo lastig om iets in ons leven te veranderen en blijven we doen wat we doen?

Dit zijn zoals gezegd geen eenvoudige antwoorden, maar we hebben inmiddels wel een aantal verklaringen.

Het komt grotendeels, omdat ons brein ontworpen is onze gewoontes en ‘geautomatiseerde gedrag’ in stand te houden, om energie te besparen en omdat we een heel sterke neiging hebben om pijn, verlies en ongemak te vermijden.

Ook zorgt onze grote behoefte aan veiligheid ervoor dat we vaak vasthouden aan dat wat we kennen en nu hebben en dit niet willen (of durven) opgeven voor iets wat ergens (te ver) in onze toekomst ligt.

We zijn diep van binnen bang voor ‘het onbekende’ en daarbij niet goed in staat om ver(der) vooruit te denken, wanneer we veel zorgen hebben en overlopen van de stress…..

Waarom we niet veranderen

Verandering is het gevolg van veel verschillende (biologische, psychologische en sociale) factoren.

Het heeft nooit een enkele reden, omdat wij het product zijn van alles wat we doen en denken en omdat onze omgeving een grote invloed heeft op de keuzes die we maken.

In dit artikel deel ik zeven redenen waarom het velen van ons niet lukt om iets in ons leven te veranderen en wat je er mogelijk aan kunt doen om dit te voorkomen en hier meer inzicht in te krijgen.

1. Je verandert je omgeving niet

Dit wordt ontzettend onderschat, maar onze omgeving dicteert grotendeels ons gedrag, niet andersom.

Als je bijvoorbeeld minder wil snoepen of wil stoppen met roken, dan wil je ervoor zorgen, dat je die troep niet in huis hebt en dat er nergens asbakken meer staan, want op deze manier zal je veel minder snel in de verleiding komen om het te doen.

Onze gewoontes en gedachtes hebben triggers en die triggers komen altijd voort uit wat we voelen, ruiken, proeven, horen en zien in de wereld om ons heen.

Het is de reden dat verslaafden prima van de drugs of alcohol af kunnen blijven, als je ze in een kliniek stopt, maar weer gaan gebruiken zodra ze eruit komen, omdat alles in hun omgeving hun verslaving triggert en hun oude gedrag ‘activeert’.

Als je dus daadwerkelijk iets wil veranderen in je leven, verander dan altijd je omgeving.

Dit is essentieel en gaat veel verder dan het weghalen van een asbak of wat er in je koelkast ligt.

Je wordt beïnvloed door alle informatie die je binnenkrijgt, dus ook door wat je leest, waar je naar luistert en de mensen met wie je omgaat.

Als je wordt omringd door mensen die voor veel drama zorgen en al je energie wegnemen, dan wordt het tijd om daar iets aan te doen.

Hoeveel energie krijg jij van de mensen om je heen?
Wat zijn de obstakels in jouw leven?

Kijk daar kritisch naar, want als je omgeving je te veel tegenwerkt en niet ondersteunt, dan wordt het nagenoeg onmogelijk om iets in je leven te veranderen en kom je zelden uit bij je doel.

Vertrouw hierbij ook niet te veel op je wilskracht en vermijdt verleidelijke situaties, want je gaat nog genoeg weerstand op je bord krijgen.

Ga niet naar de Gall & Gall om gemberthee te halen, als je wilt stoppen met drinken en als je graag beter wilt eten, sta dan niet een salade te bestellen bij de snackbar op de hoek.

2. Je wilt niet(s) loslaten

We leven in een tijd van onzekerheid en keuzestress en hebben altijd behoefte aan veiligheid en de angst voor controleverlies.

De drang om alles te willen controleren is echter de beste manier om je (gevoel van) vrijheid kwijt te raken en hoe minder we de controle durven loslaten, hoe chaotischer en stressvoller ons leven wordt.

Dit is nogal tegenstrijdig, maar mensen die minder stress ervaren en de meeste controle hebben over hun leven, hebben niet zoveel behoefte aan controle en zijn daar nauwelijks mee bezig.

Ze weten heel goed wat ze wel en niet kunnen controleren en wat ze écht belangrijk vinden en schenken geen aandacht aan de rest.

Dit leidt tot meer focus en tot een beter leven met meer ‘succes’.

Als je meer voldoening en rust wil in je leven, dan zal je moeten weten wat je waarden zijn en waar jouw grenzen liggen en daarvoor durven kiezen.

Altijd en overal ‘ja’ op zeggen is niet zo lastig, maar wanneer kies je voor die weerstand en zeg jij een keer ‘nee’?

Want wanneer je ergens ‘ja’ op zegt, dan gaat dit altijd ten koste van iets anders….

Stel jezelf een aantal ‘wat-als-vragen’ en wees hierbij eerlijk en denk vooral aan de nadelen en niet alleen aan de voordelen en de gemakkelijkste weg:

Wat als ik <…> doe/zeg?  
Wat zijn dan de nadelen?
Wat als ik <…> opgeef?  

Kan ik daarmee leven?

Welke prijs wil jij betalen?

Iets opgeven of een grens aangeven is altijd pijnlijk en lastig, maar wat zijn uiteindelijk de gevolgen als je het niet doet?

Waarom zou je vasthouden aan iets of iemand (!), als je diep van binnen weet, dat het je niet (meer) dient en uiteindelijk niet goed voor je is?

Dit is niet altijd gemakkelijk, maar pas wanneer je besluit om iets los te laten, dan kan er écht iets veranderen en ontstaat er ruimte voor iets nieuws.

3. Je komt niet in actie

Dit is ook een grote valkuil die verandering in de weg staat, omdat we min of meer van nature chronisch lui zijn en zoveel mogelijk energie willen besparen.

Het kost ons brein minder energie om dingen te doen die we altijd al deden, dus zodra we iets anders bedenken, dan gaan we tegen weerstand aanlopen.

Ook zijn we zoals gezegd vaak te bang om moeilijke keuzes te maken of bang dat we het verkeerd(e) doen.

Hierdoor blijven we informatie verzamelen en dingen oneindig voor ons uitschuiven en zitten wachten op ‘het juiste moment’.

Nu wil je uiteraard wel een beetje je gezonde verstand blijven gebruiken en kun je gerust dingen afwegen, maar blijf niet eeuwen hangen in dat denken en alles analyseren in je hoofd.

Ga iets doen en kom in beweging!

Vertrouw erop dat dingen wel goed komen, want wat heb je eraan als je het tegenovergestelde denkt?

Geloof me, het is uiteindelijk niet zo belangrijk wat je kiest, want die verhalenmaker in je hoofd die praat toch wel alles recht.

4. Je onderhandelt niet met jezelf

Veel mensen met wie ik werk hebben een ‘alles-of-niets’ mentaliteit, die ervoor zorgt dat ze te veel tegelijk willen veranderen en vooral ook vinden dat ze van alles ‘moeten’.

Ja, het is handig om een doel te hebben en belangrijk om keuzes te maken, maar dit moeten wel realistische doelen zijn en keuzes zijn waar je achter staat!

Het is volkomen zinloos als je in zeven sloten tegelijk gaat lopen en regels bedenkt die je niet kunt naleven.

Ook ga je jezelf niet verder helpen, als je alles wat je doet blijft veroordelen en jezelf vervolgens nóg meer regels oplegt, want dan kom je in een nare en destructieve vicieuze cirkel terecht.

Wees realistisch en doe normaal.

Je kunt jezelf niet als slaaf behandelen en niet alles tegelijk en je gaat je leven echt niet in een aantal weken of maanden veranderen: dit is een levenslang proces!

Onthoud ook dat niets voor altijd is.

Je maakt geen plannen voor de rest van je leven, maar bepaalt een richting en doet wat op dit moment het beste bij je past.

Als je te veel ‘moet’ van jezelf, ga dan niet doorduwen, maar wees flexibel en verander je plan of doe iets aan je (te hoge) verwachtingen.

Want als je doelen stelt die onmogelijk voor je zijn, dan blijf je jezelf voortdurend teleurstellen en daar wordt je leven (en je lage zelfbeeld) nooit beter van.

5. Je bent alleen maar bezig met het probleem

Als je echt iets wil veranderen, ga je dan bezig houden met wat je wél wil en niet met de dingen die je niet meer wil of waar je een probleem van maakt.

Want we kunnen onze tijd en energie maar één keer uitgeven en onze aandacht richten op één ding.

Dit is een bekende quote van de Griekse filosoof Socrates:

“The secret to change is to focus all your energy not on fighting the old,
but on building the new.”

Als je meer geld wil gaan verdienen, dan moet je gaan bedenken wat meer geld oplevert en niet gaan zitten piekeren over ‘Hoe kom ik van deze schuld af?’ en de hele dag naar je lege bankrekening staren.

Dit klinkt voor de hand liggend, maar veel mensen die draaien het om en zijn alleen maar bezig met wat ze niet meer willen.

Het is uitstekend als je besluit om niet meer te roken of te drinken, of om vanaf nu te stoppen met je ongezonde please-gedrag, maar vervolgens zal je moeten bedenken wat je gaat doen in die situaties en nadenken over het alternatief.

‘Wat ga ik vanaf nu wél doen?’ Daar wil je een helder antwoord op hebben, want ‘iets niet willen’,  daar kan ons brein niets mee.

Kijk ook eens dieper naar de oorzaak van je probleem en onderzoek de feiten, want veel van onze problemen ontstaan door een verkeerde overtuiging en zijn vaak de oplossing voor iets anders.

Onder ieder probleem zit een dieper verlangen, dus houd je niet meer bezig met de vraag: ‘Waarom heb ik dit probleem?’ , maar vraag jezelf af: ‘Waar heb ik nu eigenlijk écht behoefte aan?’

Dan ben je niet meer met het probleem bezig en krijg je betere antwoorden.

6. Je focust alleen maar op het resultaat

Het is belangrijk om te investeren in later, maar trap niet in de ‘valkuil van hoop’ en het idee dat het ‘straks wel beter zal zijn’, want dan blijf je eindeloos achter iets aanrennen, wat uiteindelijk nooit komt.

Dit blijft een hele lastige, omdat ‘de beloning’ voor ons harde werken vaak pas (veel) later zijn vruchten afwerpt.

Het opbouwen van een carrière of een onderneming kan jaren duren en als je al heel lang niet fit bent, dan duurt het vele maanden voordat je daar verandering in brengt.

Toch is het beter als je meer bezig bent met het proces en nu al voldoening en energie haalt uit de dingen die je dagelijks doet en dit niet (te veel) gaat uitstellen.

Het is uitstekend om een doel voor ogen te hebben, maar als je alleen maar (obsessief) bezig bent met het resultaat, dan is dit de beste manier om jezelf te ontmoedigen.

Dit is wat ik ook regelmatig terugzie bij mensen die ik coach.

Het probleem dat hier vaak onder ligt, is dat mensen hun eigenwaarde koppelen aan hun einddoel of aan het ‘succes’.

Of het nu gaat om je gewicht, het winnen van een wedstrijd, het opzetten van een succesvolle onderneming, het kopen van een dure auto, het vinden van een nieuwe baan, of een nieuwe relatie…

Als jij je eigenwaarde altijd laat afhangen van het resultaat en van iets dat buiten jezelf ligt, dan word je daar niet vitaler van.

 [ Lees ook: Heb jij de juiste mindset? ]

Het is wel belangrijk om erkenning van anderen te krijgen, maar eigenwaarde komt niet uit de buitenwereld, maar komt voort uit respect voor jezelf.

Het wordt bepaald door wat JIJ belangrijk vindt en waar JIJ de meeste waarde aan hecht – en hoe je daar vervolgens ook naar leeft.

Maar als je er waardeloze waarden op nahoudt en alleen maar dingen waardeert die buiten jezelf liggen en waar je geen controle over hebt, dan geef je altijd je eigen leven en je geluk uit handen!

7. Je wilt jezelf veranderen

Dit is volgens mij de grootste reden waarom mensen vastlopen in hun leven:

Ze identificeren zich met wat ze doen en wat ze bezitten en met de gedachten die ze hebben over zichzelf – en deze gedachten zijn zelden positief.

Als jij je identiteit gaat koppelen aan wat je hebt of aan wat je doet, dan ga je in de problemen komen, zodra je het kwijtraakt of het ‘niet goed doet’.

Mensen die dit doen worstelen hierdoor met een laag zelfbeeld en hebben vaak een vaste mindset en sterk de neiging om zwart-wit te denken.

Een slechte maaltijd, een sigaretje, een gemiste wandeling, een vervelende opmerking van een collega, kritiek van een partner of een andere teleurstelling, wordt dan al snel een excuus om het op te geven en een bevestiging van een negatieve overtuiging (ik kan dit niet, ik ben niet goed genoeg, ik ben hopeloos, etc.) en een waardeloos gevoel.

Dit is denk ik het meest voor de hand liggende en toch het meest lastige voor mensen om te begrijpen: je kunt jezelf niet veranderen.

Je kan niet van je ‘zelf’ afkomen, dus er gaat weinig veranderen als jij tegen je ‘zelf’ blijft vechten en je ‘zelf’ voortdurend blijft afwijzen en blijft straffen voor alles wat je zogenaamd ‘niet goed doet’.

Stop met al die destructieve overtuigingen en al je verwachtingen, want dit gaat je niet verder helpen.

Ga beter voor jezelf zorgen en behandel jezelf met compassie en niet als slachtoffer of slaaf!

Dit doe je door deze weerstand weg te nemen:

/ Door jezelf en de situatie waarin je zit volledig te omarmen.

/ Door je verleden te begrijpen (en te zien als feiten) en je verantwoordelijkheid te nemen.

/ Door te realiseren dat je mens bent en dus fouten mag maken (al komen ‘fouten’ in mijn woordenboek niet voor).

/ Door te realiseren dat je gemaakt bent om te leren en niet waardeloos bent, wanneer iets niet (in één keer) lukt.

/ Door niet(s) te willen veranderen, maar door bewuster te gaan leven en meer aandacht te geven aan ‘wat is’ en niet aan ‘hoe het zou moeten zijn’.

Dit betekent niet dat je alles moet accepteren of niet wil dat dingen veranderen, maar het is de drang van mensen om zichzelf te bewijzen en te verbeteren, die hun het meeste in de weg zit.

Focus niet op jezelf, maar op het leven en op de dingen die je doet.

De belangrijkste voorwaarde voor verandering, is leren om onafhankelijk van wat (of wie) dan ook te ZIJN. 

Het gaat er niet om wat je wel of niet bezit of om hoe je eruit ziet of hoeveel ‘succes’ je hebt en wat je ‘moet’ bereiken, maar om wat écht ZIN geeft aan je leven en waar je energie van krijgt.

Als je daar meer aandacht aan gaat geven, dan verander jij vanzelf!


Vind je dit artikel interessant?
Download dan net als 1500+ anderen mijn e-books en ontvang meer inzichten van mij in je mail!



Leon Nan
Vriend en vijand voor mannen die een bewust leven willen leiden en onder alle omstandigheden standvastig willen zijn.


Meer jezelf zijn?

Wil je meer zin in je dagen en standvastig in het leven staan? Then let’s talk! Doe de gratis intake en plan direct een gesprek.