Leven zonder problemen

Wat zou het geweldig zijn als alles altijd zou gaan zoals je dat graag zou willen en je nooit meer ergens stress van zou hebben.

Dat je de toekomst exact kunt voorspellen en daardoor nooit meer geplaagd wordt door lastige situaties en allerlei narigheid in je leven.

Of niet? Hoe realistisch is die gedachte? En zou je überhaupt wel jezelf kunnen ontwikkelen of kunnen groeien, als je nooit tegen een obstakel aanloopt en je alles al weet? Ik denk dus van niet.

Eén van de beste boeken die ik in de afgelopen jaren heb gelezen en regelmatig aanhaal in mijn werk als coach is ‘The Subtle Art of Not Giving a F*ck’.

In zijn boek stelt schrijver Mark Manson dat het een kansloze missie is om van je problemen af te willen.

Want het leven is feitelijk niets anders is dan een eindeloze serie van problemen, en de oplossing voor het ene probleem draagt altijd bij aan het ontstaan van nieuwe. Want ga maar eens na:

Het droomhuis dat je koopt moet je onderhouden, die geweldige baan die je aanneemt gaat gepaard met deadlines en een fantastische partner zorgt ook voor spanning in je relatie en als je een kinderwens vervult, dan weet je zeker dat je er een flinke buslading met problemen bij krijgt.

Kortom: ‘Life is the problem’.

Er bestaat niet zoiets als een stressvrij of een probleemloos leven. Tenzij je natuurlijk helemaal niets wilt, niets verwacht, geen ambitie hebt, nergens van houdt, nergens bang voor bent, of gewoon helemaal niet bestaat.

Een leven zonder problemen klinkt in eerste instantie misschien fantastisch, maar als je hier iets langer over nadenkt dan , dan realiseer je dat problemen gewoon een onvermijdelijk onderdeel zijn van ons onvoorspelbare bestaan.

Als je leeft, dan krijg je te maken met problemen en zullen er obstakels op je pad komen waar je zelf niet voor zou kiezen en niets tegen kunt doen. #shithappens

Maar hoe jij daarmee omgaat, daar kun je wél controle over hebben, en kan ontzettend veel bijdragen aan je ontwikkeling en je persoonlijke groei.

Verrassing of probleem?

Als het leven gaat zoals wij dat graag zouden willen, dan voelen we ons prima.

We hebben dan vooral te maken met ‘voorspelbare’ problemen, zoals; welke kleren we aantrekken, welke trein we moeten pakken, welke wasverzachter we moeten gebruiken, welke selfies we moeten plaatsen en waar in godsnaam de telefoonoplader ligt! #firstworldproblems

Dit noemen dan ‘goede dagen’, omdat we het gevoel hebben dat we alles onder controle hebben en voornamelijk kunnen leven op de automatische piloot.

Maar wanneer er iets onverwachts gebeurt, dat (te) ver buiten ons voorspellende vermogen ligt, dan moeten we schakelen en raken we al snel gefrustreerd of in paniek.

Want dit vereist (meer) denkvermogen en een aanpassing in ons gedrag.

‘Oh shit, dit zag ik niet aankomen: wat ga ik nu doen?’

Als we uit onze routine(s) worden gehaald door iets wat we leuk vinden of iets wat op dat moment in ons voordeel werkt, dan hebben we daar weinig stress van.

Dit noemen we dan een ‘verrassing’ en we gaan vervolgens weer vrolijk door met onze dag.

‘Hé, een kaartje van een vriendin? Wat leuk!’

‘Geen rij bij de kassa? Lucky me!’

‘Gratis parkeren? Top!’

Maar als we verrast worden door iets waar we totaal niet op zitten te wachten, dan vinden we dit irritant en volgt er een meer stressvolle reactie op dit ‘potentiële gevaar’.

Dit triggert ons overlevingssysteem en geeft ons een gevoel van onveiligheid, wat altijd gepaard gaat met negatieve emoties en gedachten (en meestal irrationeel gedrag).

‘Ah, mijn telefoon is stuk. Help ik ga dood!’

We noemen het dan ook ineens geen verassing meer, maar een probleem, en van die situatie (en de bijbehorende nare gevoelens) willen we het liefst zo snel mogelijk weer vanaf.

Met name wanneer we er een berg stress van krijgen en we geen oplossing kunnen bedenken en geen mogelijkheden zien om er iets aan te doen.

Een probleem is een verrassing waar je niet op zit te wachten.

Problemen lijken vervelende dingen waar we zo snel mogelijk vanaf willen en die we moeten oplossen.

Klinkt vrij logisch, maar je komt er al snel achter dat bepaalde problemen helemaal niet op te lossen zijn, of alleen maar groter worden als je er meer aandacht aan geeft.

In de meeste gevallen komen er alleen maar problemen bij:

Hardlopen kan een goede oplossing zijn voor je ‘conditie probleem’, maar je moet dan wel gaan bedenken wat je aantrekt, hoe je aan hardloopschoenen komt, waar je gaat lopen, en op welk tijdstip je dat gaat doen. En het is verstandig om uit te zoeken hoe je dit het beste kunt opbouwen, om te voorkomen dat je niet na drie dagen al met ingescheurde kniebanden op de bank zit.

Ons leven is nogmaals niets anders dan een doorlopende dans van verrassingen en problemen.

Sommige problemen zijn eenvoudig op te lossen, maar er zijn ook problemen waarbij de oplossing veel minder voor de hand ligt. Dit komt omdat veel problemen waar we tegenaan lopen eigenlijk helemaal geen problemen zijn: het zijn onze verwachtingen die ons in de weg zitten.

Je zal daarom gaan ontdekken dat je zelden oplossingen gaat vinden door met het probleem zelf aan de slag te gaan; omdat het ontstaan ervan in de meeste gevallen veel dieper ligt.

Als je daadwerkelijk een oplossing wilt vinden voor je frustraties, dan moet je leren om anders tegen problemen aan te kijken en beginnen bij de ware aard van je probleem.

Je doet het probleem

Laten we eens beginnen met het gegeven dat er eigenlijk helemaal geen problemen bestaan.

Nu hoef je mij geen waslijst te geven van al je problemen, want er zullen ongetwijfeld dingen zijn waar je momenteel mee zit.

Ik wil niet zeggen dat je geen probleem in je leven kunt ervaren, maar mijn punt is dat een probleem zelf niet ‘een ding’ is, en je er zelden vanaf komt als je zo denkt.

Materiële zaken zoals oude schoenen of een kapotte fietsbroek kun je weggooien, maar de ‘problemen’ in het verkeer, op je werk, met je familie of in je relatie, die zitten tussen je oren.

Problemen zijn geen ‘dingen’ die je letterlijk kunt vastpakken. Het is wel begrijpelijk dat we allemaal op deze manier denken, omdat we van jong af aan geleerd hebben om overal labels op te plakken en onszelf overal mee te identificeren.

En daar is ook helemaal niets mis mee, maar als je dit ook gaat doen met je problemen, dan ontstaat er vroeg of laat een veel groter probleem. Het is namelijk ontzettend lastig om een probleem op te lossen, als je ervan overtuigd bent dat je een probleem HEBT, of dat je zélf het probleem BENT.

Dat laatste is helemaal funest, want jezelf identificeren met je problemen maakt het helemaal onmogelijk om daar vanaf te komen.

Ik heb een hekel aan mijn collega;
Ik heb te weinig tijd;
Ik heb te veel stress;
Ik heb faalangst;
Ik heb een eetstoornis;
Ik ben een ochtendmens;
Ik ben lui;
Ik ben een uitsteller;
Ik ben te dik;
Ik ben een roker;
Ik ben een perfectionist;
etc.

Een probleem is niet iets wat je HEBT of wat je BENT, maar komt voort uit je GEDRAG en uit hoe je DENKT en wat je DOET.

Of het nu gaat om je slaapprobleem, je faalangst, je perfectionisme, je eetstoornis, of zelfs je burn-out of je depressie, het is cruciaal om hier anders naar te kijken:

Je hebt of bent geen probleem;
je doet het probleem!

Als je dit kunt (in)zien, dan ontstaat er afstand tussen wat je bent en wat je doet en dit is essentieel om jezelf én de wereld beter te begrijpen en meer inzicht te krijgen in je problemen die het gevolg zijn van je eigen gedrag.

Waarom is er een probleem?

Als je hebt aangenomen dat je probleem niet ‘een ding’ is, maar iets is wat je doet, dan kan ik me voorstellen dat je jezelf afvraagt waarom je dat dan doet.

Maar het is geen eenvoudige opgave om hier achter te komen, omdat wij mensen allemaal onbewuste drijfveren hebben die invloed hebben op ons gedrag. Sommige van deze gedachten en patronen zitten zelfs zo diep in je systeem, dat je daar misschien wel nooit achter komt.

Gelukkig hoef je dat in de meeste gevallen ook helemaal niet te weten, omdat de oplossing altijd ligt in de (h)erkenning van het probleem, het onderzoeken van de feiten en het beter leren begrijpen van de situatie.

De ‘waarom-vraag’ gaat je op een gegeven moment niet verder meer helpen, omdat je deze vraag oneindig -aan jezelf-kunt blijven stellen.

Daarbij heb je met het stellen van deze vraag al heel snel de neiging om een oorzaak (en daarmee een dader én een slachtoffer) aan te wijzen voor je probleem.

Het voortdurend stellen van de ‘waarom-vraag’ is daarom niet zo’n goed idee. Want hiermee maak je al snel een probleem van jezelf (‘waarom doe ik het niet goed?’), of van anderen (‘waarom doen zij zo irritant?!’) of van je omstandigheden (‘waarom regent het altijd als ik een vrije dag heb?!’). En dit slachtofferschap maakt je machteloos en gaat je absoluut niet verder helpen.

Zeker voor mensen met een extreem laag zelfbeeld, is dit een hele slechte strategie, omdat zij al snel veel schaamte voelen (‘waarom doe ik nou zo stom?!’) en zichzelf vaak keihard veroordelen en extreem schuldig voelen over hun eigen gedrag.

De oplossing voor je probleem
zit nooit in de oorzaak van je probleem.

Want zelfs als je zou weten hoe het komt dat je last hebt van faalangst, woedeaanvallen of het chronisch weg eten van chocolade repen, wanneer je je kut voelt, dan zal je alsnog op zoek moeten naar de dingen die jou ‘triggeren’ en de aanleiding zijn voor dit destructieve gedrag.

Problemen komen altijd voort uit je gevoelens, verlangens, gedachten en overtuigingen die je niet zomaar voor feiten en waarheden moet aannemen, maar nader wilt bekijken goed moet onderzoeken.

Verwachting of feit?

De meeste mensen beschouwen een probleem als één ding dat hun leven verpest: een vervelend kind, een trein die te laat komt, een rij bij de kassa, de file, hoofdpijn, etc.

Maar een probleem bestaat nooit uit één ding, maar altijd uit twee dingen: een verwachting en een feit.

Het is het verschil tussen de werkelijkheid en onze voorspelling ervan; de tegenstelling tussen iets ‘wat-zou-moeten-zijn’ en ‘wat-is’.

Dit lijkt echter nooit het geval, omdat we voortdurend geneigd zijn om te denken dat de werkelijkheid ons probleem is en dat het onze omgeving is die niet meewerkt.

Hierdoor verzetten we ons tegen de feiten en krijgen we stress van alles wat (volgens ons) niet verloopt zoals het ‘zou moeten zijn’.

Wat ook niet zo gek is, want eigenlijk zijn we allemaal controlejunkies die behoefte aan autonomie hebben en rondlopen met de gedachte dat het leven voorspelbaar is en dat we daar zelf veel invloed op hebben.

En hoe groter deze drang naar controle is, hoe meer problemen we er bij krijgen.

Je probleem is niet het probleem;
je drang naar controle is het probleem.

Probleem of verlangen?

Wij mensen leven in een wereld die gecreëerd wordt door onze eigen gevoelens en ervaringen en onze perceptie van de dingen om ons heen.

Aan de hand daarvan vertellen we onszelf een verhaal en die verhalen geven ons een eigen beeld van de werkelijkheid.

Wat natuurlijk superhandig is, want als je dit niet zou kunnen, dan zou je ook niet kunnen nadenken over de toekomst, geen doelen kunnen stellen en geen plannen kunnen bedenken voor die dingen die je graag zou willen doen.

Maar hiermee creëren we dus ook ons al onze problemen.

We hebben hoop en verwachtingen over hoe dingen zouden moeten gaan om bij onze doelen uit te komen en creëren daarmee een wereld in ons hoofd, die volgens ons moet voldoen aan het beeld dat we voor onszelf hebben bedacht.

We lijden onder onze eigen verwachtingen en onze aannames over de wereld die wij ervaren. Niet onder de feiten en de wereld zoals die werkelijk is.

Het zijn onze dromen, fantasieën, doelen en onze verlangens die ons in de weg zitten:

1. Of we willen iets wat er niet is;
2. Of we willen af van iets wat we niet willen.

En daar krijgen de meesten van ons een heleboel stress van.

Wat is het probleem?

Je probleem is pas een probleem, als jij dat zo ervaart.

Ik begrijp heel goed dat iemand met een serieus probleem in zijn leven niet op deze opmerking zit te wachten en het is ook niet mijn bedoeling om de shitsituaties waarin sommige mensen zich bevinden te bagatelliseren.

Ik maak deze opmerking niet, omdat ik zo graag als een eikel wil overkomen, maar om je nogmaals wakker te schudden uit de gedachte dat een probleem niet een vast ding is waar je niets aan kunt doen.

Wij mensen hebben vanuit een evolutionair perspectief de neiging in twee opties te denken (leven of overleven?) en vanuit onze emoties te blijven hangen in de gedachte: “Is dit goed of is dit slecht?”

Maar problemen hebben talloze potentiële mogelijkheden.

En die ga je nooit oplossen door je aan je eigen aannames en verwachtingen vast te houden en “Ja, maar …!“ te zeggen, maar door je bezig te houden met de dingen die wél zouden kunnen en te beginnen met: “Wat als …?” of met “Ja, en …?”!


Vind je dit artikel interessant? Meld je dan net als 750+ anderen aan voor de nieuwsbrief en je ontvangt wekelijks een update of een waardevol inzicht van mij in je mail!



HULP NODIG?