Afhankelijk in je relaties

 “Ik weet niet hoe lang ik dit nog ga volhouden”, zegt ze met trillende stem.

“Als hem iets niet aan staat, dan wordt hij boos en word ik overal van beschuldigd en als ik ergens over begin dan vlucht hij weg en zegt hij: ‘Het is zeker weer allemaal mijn schuld!?’”

“Met zo iemand kun je toch niet normaal praten? Het is net een klein kind.” Ze klinkt wanhopig.

“Ik weet niet meer wat ik moet doen”….

Verslaafd aan drama

In mijn artikelen en coachingsgesprekken praat ik veel over het belang van goede relaties en het creëren van een ondersteunende omgeving.

Het is namelijk een basisbehoefte van de mens om verbinding te hebben en erkenning te krijgen en een gevoel van eenzaamheid kan grote nadelen hebben voor onze gezondheid.

Dit houdt echter niet in dat je ten koste van alles in een relatie blijft om een verbinding in stand te houden en afhankelijk wordt van anderen voor je eigenwaarde en je eigen geluk.

Hoe afhankelijker je bent in al je relaties, hoe vervelender (en destructiever) het wordt.

Er zijn altijd uitzonderingen op de regel (want er zijn genoeg mensen die erin blijven zitten), maar extreem afhankelijke relaties zullen zelden standhouden.

Het zijn relaties met veel conflicten, waarbij mensen continu over hun eigen grenzen en die van anderen heen gaan, verslaafd zijn aan drama en elkaar (of zichzelf ) regelmatig afbreken en beschadigen en hierdoor lijden als gevolg.

Een onzeker kind

De meest(e) afhankelijke mensen voelen zich diep van binnen onveilig en onzeker.

Ze hebben anderen nodig om zich goed te voelen, beschuldigen anderen of zichzelf wanneer ze zich slecht voelen en raken snel geëmotioneerd wanneer iets niet gaat zoals zij dat zouden willen of vinden dat het anders moet.

Dit komt grotendeels omdat ze (in hun jeugd) niet geleerd hebben hoe ze hun (psychologische) basisbehoeften op een gezonde manier kunnen invullen.

Daarbij missen ze het vermogen om hun emoties op een gezonde manier te uiten en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gevoelens.

Kinderen zijn hier het allerbeste voorbeeld van.

Een kind van drie wil het liefst zijn zin krijgen en houdt verder geen rekening met de gevolgen of wat een ander daarvan vindt.

Dit is wat alle peuters doen. Die houden zich niet aan ‘de regels’ en zijn in feite een slaaf van hun verlangens.

Wanneer ze er niet in slagen om -direct-  hun behoeften te bevredigingen, dan voelen ze zich onveilig en worden ze bang, boos of verdrietig en worden ze onzeker en raken in paniek.

Als ik vroeger mijn zin niet kreeg of niet kon winnen tijdens een spelletje, dan was al snel het huis te klein en ging ik met de wereld (en vooral met mezelf) in gevecht.

Dit hoort bij de eerste fase van ons leven en onze drang om te overleven, omdat we dan veel behoefte hebben aan veiligheid en nog extreem afhankelijk zijn van onze ouders en heel erg gedreven worden door onze primaire drijfveren en ons impulsieve gedrag.

In onze pubertijd houden we ook nog weinig rekening met onze toekomst of met wat goed is voor een ander of voor een veel groter geheel.

We zijn dan vooral bezig om erkenning te krijgen en erbij te horen, en met het ontdekken van onze eigen identiteit.

In deze fase leven we vooral naar de waarden van onze ouders en onze omgeving, omdat we nog niet weten wat onze eigen waarden en onze eigen ‘regels’ zijn.

Als kind doen we er alles aan om ons veilig te voelen en gezien en gehoord te worden en komen we erachter dat we onze omgeving kunnen manipuleren en leren we voorwaardelijk gedrag.

We doen iets omdat we daar zélf iets aan hebben of iets voor terug krijgen, niet omdat het ethisch is of goed is om te doen.

‘Als ik ga schreeuwen, dan krijg ik iets lekkers.’
‘Als ik ga huilen, dan word ik getroost.’
‘Als ik braaf ga spelen, dan is mamma blij.’
‘Als ik goed presteer, dan vindt pappa mij lief.’
‘Als ik mijn kamer opruim, dan krijg ik zakgeld.’
‘Als ik deze kleren draag, dan hoor ik erbij.’
 ‘Als ik rook, dan vinden anderen mij stoer.’
‘Als ik lieg, dan worden mijn ouders niet boos.’
‘Als ik niet mijn best doe of een fout maak, dan houden ze niet van mij.’

Naarmate we ouder worden is het de bedoeling dat we zelfstandiger worden, naar onze eigen waarden gaan leven en onvoorwaardelijke keuzes maken.

De keuzes die we maken moeten dan voortkomen uit wat we belangrijk en waardevol vinden om te doen en uiteindelijk het beste voor ons is.

Niet omdat we er iets voor terug willen of omdat we bang zijn voor een reactie uit onze omgeving of (nog steeds) heel erg op zoek zijn naar bevestiging van buitenaf.

De ‘voor-wat-hoort-wat’ mentaliteit die we allemaal in de eerste jaren van ons leven aanleren moet je leren loslaten, omdat het tegen je gaat werken als je zo leeft.

Dit is het grootste probleem van afhankelijke mensen.

Ze maken alles voorwaardelijk en zijn (diep van binnen) onzekere kinderen die afhankelijk zijn geworden van hun omgeving als het gaat om hun eigenwaarde en hun emoties en gevoel.

Narcisme en afhankelijk gedrag

Mensen hebben andere mensen nodig, maar wanneer we heel afhankelijk zijn, dan raken we de verbinding met onszelf en anderen kwijt.

We hebben dan geen aandacht meer voor onze eigen behoeften of we houden geen rekening meer met de behoeften van een ander. #autonomie

Dit is wat afhankelijke mensen doen:

Ze maken de mening en waardering van anderen belangrijker dan de mening en waardering over zichzelf en dit zorgt ervoor dat ze hun gedrag aanpassen om goedkeuring of erkenning van anderen te krijgen.

Ze hebben geleerd om veel te klagen (want dan krijg je aandacht) en anderen de schuld te geven en om van zichzelf een ‘slachtoffer’ te maken en te zwelgen in hun eigen ellende.

Of ze hebben heel erg de drang om de redder of de held uit te hangen (en altijd anderen te helpen) of om hun ego op te blazen om te compenseren voor hun lage zelfbeeld en hun waardeloze gevoel.

Afhankelijke mensen streven voortdurend naar harmonie en hebben de neiging om te gaan pleasen of om mensen emotioneel te manipuleren (negeren, chanteren, kleineren, overdrijven, bagatelliseren, etc.) wanneer iets niet gaat zoals hij of zij dat wilt.

Ook kiezen ze ervoor om verbaal of fysiek geweld te gebruiken om anderen te ‘overtuigen’ en hun gelijk te krijgen. – En hoe afhankelijker ze zijn, hoe dominanter en gewelddadiger het wordt.

De meest afhankelijke mensen hebben een vals zelfbeeld gecreëerd dat zich kan uiten op twee verschillende manieren, maar die vaak in elkaar overlopen, omdat ze eigenlijk twee keerzijden van dezelfde medaille zijn.

Dit is ook de reden dat deze twee persoonlijkheden elkaar aantrekken in een relatie, omdat ze zonder elkaar niet kunnen bestaan.

1. Een narcistische persoonlijkheid

Kenmerken van een narcistische persoonlijkheid zijn:

  • Alleen maar respect hebben voor jezelf en geen respect voor anderen;
  • Jezelf ‘uniek’ of ‘speciaal’ vinden en denken dat je meer rechten hebt dan een ander;
  • De overtuiging hebben dat je bijzonderder bent dan anderen mensen en dat graag laten merken;
  • Verslaafd aan aandacht;
  • Veel macht en status willen hebben;
  • Veel behoefte aan controle;
  • Gebrek aan berouw of schuldgevoelens;
  • Weinig empathie;
  • Een gebrek aan zelfreflectie (de fout ligt altijd bij de ander);
  • De kritiek van anderen negeren;
  • Agressief en dominant gedrag tonen;
  • Extreme jaloezie.

2. Een codependente / afhankelijke persoonlijkheid (de sensitieve narcist)

Kenmerken van een codependente persoonlijkheid zijn:

  • Alleen maar respect voor anderen en geen respect hebben voor jezelf;
  • De overtuiging hebben dat je minder bent dan andere mensen en minder rechten hebt dan een ander;
  • Vaak eenzaam voelen;
  • Snel een gevoel van schaamte;
  • Snel gekwetst voelen;
  • Erg verlegen;
  • Grote moeite hebben met zelfwaardering en veel last hebben van schuldgevoel en extreme zelfkritiek;
  • De kritiek van anderen zoveel mogelijk willen voorkomen;
  • Regelmatig situaties proberen te vermijden, waarvan je vermoedt dat ze kwetsend zijn;
  • Voortdurend bezig zijn met hoe anderen zich gedragen en wat anderen van je vinden.
  • Altijd klaar staan om anderen helpen, ook al gaat dit ten koste van jezelf.

Hoe (on)afhankelijk ben jij?

Een narcistische of een afhankelijke persoonlijkheid is niet zwart-wit. Het is altijd een optelsom van (aangeleerde) eigenschappen die we allemaal in meerdere of mindere mate hebben.

Als je minder zelfverzekerd of verlegen bent, dan heb je niet direct een codependente persoonlijkheid en als je behoefte hebt aan controle of aandacht, dan ben je niet per definitie een narcist, maar gewoon mens.

We hebben allemaal onze onzekerheden en wat narcisme in ons en ieder mens is vatbaar voor kritiek en voor de meningen van anderen.

Het gaat echter de verkeerde kant op, als we ons te veel gaan aanpassen en te veel gaan (over-)compenseren.

Want dat maakt ons egoïstisch en zorgt ervoor dat we alleen maar met onszelf bezig zijn en uit verbinding raken, wat altijd leidt tot ongezonde relaties, verslavingen en ander destructief gedrag.

De meeste mensen die bij mij komen vertonen veel afhankelijkheid.

De ‘extreme’ narcisten zullen zelden bij mij komen, want voor hen ligt het probleem altijd bij een ander en alleen al bij de gedachte aan meer zelfreflectie, raken zij al in paniek.

Het verliezen van je identiteit is pijnlijk en het is beangstigend om diep in de spiegel te kijken en op zoek te gaan naar die pijn en alle donkere kanten van jezelf.

Maar dit is de enige manier om van je verslaving (aan controle, presteren, werken, relaties, sex, alcohol, drugs, eten, gokken, geld, shoppen, etc.) en van je dwangmatige gedrag af te komen en te voorkomen dat je alles in je leven kapot maakt en er steeds meer onder lijdt.

Hoe zelfverzekerd en (on)afhankelijk ben jij in jouw relaties en in de dingen die je doet?


Vind je dit artikel interessant? Meld je dan net als 750+ anderen aan voor de nieuwsbrief en je ontvangt wekelijks een update of een waardevol inzicht van mij in je mail!



HULP NODIG?